HG: Vừa xem lại phim này với vẫn thật nhiều xúc cảm - dù là lần xem thứ ba từ khi biết bộ phim thì phải, HG nghĩ cần nêu ngay thông tin sau đây sự công nhận của nhà nước hiện nay về tác phẩm:
"Ngày 6 tháng 10 năm 2022, Trần Văn Thủy đã đoạt giải thưởng Lớn Giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 15 nhờ các tác phẩm tài liệu của ông về Hà Nội, mà tiêu biểu là Chuyện tử tế và Hà Nội trong mắt ai. Cùng năm này, hai cuốn phim lưu trữ tại Viện phim Việt Nam đã được phát sóng trên kênh Truyền hình Quốc hội đúng dịp kỷ niệm 68 năm ngày Tiếp quản Thủ đô, mở đầu cho chương trình chiếu phim giữa Truyền hình Quốc hội và Viện phim Việt Nam. Chuyện tử tế cùng với những tác phẩm khác của Trần Văn Thủy từng nằm trong hồ sơ xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật cho đạo diễn ở lĩnh vực điện ảnh. Tuy vậy, việc không tác phẩm nào được chấp thuận trong đợt xét duyệt năm 2021 đã tạo ra nhiều ý kiến trái chiều từ dư luận.
Phim đã truyền cảm hứng cho sự ra đời của chương trình Việc tử tế, do Đài Truyền hình Việt Nam sản xuất từ năm 2014. Năm 2019, nhóm các nhà báo Xuân Tùng, Uyên Phương, Lê Thanh Giang đã đăng trên báo Tiền phong loạt bài "Chuyện tử tế", chuyên phản ánh những tấm gương người tốt trả lại của rơi, lấy cảm hứng từ phim tài liệu của Trần Văn Thủy. Loạt báo này đoạt giải Nhất "Giải thưởng báo chí toàn quốc về công tác đoàn và phong trào thanh thiếu nhi" vào cùng năm." (Trích Wikipedia: Chuyện tử tế)
Bản phim dưới đây khá nét về hình ảnh, và có thêm phụ đề tiếng Anh:
HG trích dẫn một số đoạn từ các bài viết trên báo chí Việt Nam:
"Chuyện tử tế được làm năm 1985. Nhưng tới năm 1987, sau vô vàn kiểm duyệt, cấm đoán, bộ phim mới đến được với công chúng.
Bộ phim đã đặt ra một câu tưởng chừng rất đơn giản nhưng không dễ trả lời với cả nhân loại, chứ không riêng gì với người Việt Nam: "Thế nào là sự tử tế?"."
"Trong các liên hoan phim tài liệu, các chương trình chiếu ra mắt phim được tổ chức tại Hãng phim Tài liệu khoa học và trung ương luôn có một người đàn ông mặc áo thun kẻ đen trắng, quần kaki, tóc bạc buộc túm sau gáy, đầu đội mũ phớt lặng lẽ tới xem.
Đó là Trần Văn Thủy.
Những đồng nghiệp cùng thời dù thích hay không thích ông Thủy đều phải công nhận tài năng của ông.
Việt Nam đã chuyển sang giai đoạn làm phim tài liệu trực tiếp, gần không sử dụng lời bình, nhưng người ta không hiểu vì sao bộ phim với lời bình ra rả từ đầu đến cuối như Chuyện tử tế vẫn có khả năng lay động lương tâm con người."
(Trích bài trên báo Tuổi Trẻ năm 2018: 30 năm vẫn đau đáu câu hỏi 'Thế nào là sự tử tế'?)
Đoạn viết dưới đây trích từ wikipedia, phần Công chiếu:
Từ trước khi phát hành chính thức, nhiều nơi đã tổ chức chiếu phim kín tới người xem; người dân phải mua vé "chui" để coi. Thời điểm công chiếu rộng rãi, hầu hết rạp phát hành Chuyện tử tế và Hà Nội trong mắt ai tại Hà Nội luôn trong tình trạng kín chỗ. Đây được ghi nhận là những sự kiện chưa từng có đối với thể loại phim tài liệu sản xuất bởi nhà nước, vốn nhận về ít sự quan tâm và thường chỉ chiếu kèm phim truyện hoặc chiếu miễn phí.
Trái ngược với sự công nhận từ chính quyền đối với Hà Nội trong mắt ai, Chuyện tử tế lại bị dùng quyền lực để hạn chế rồi đến giữa năm 1988 thì dần yên ắng.Thời gian này, một bài báo viết về bộ phim của phóng viên Matthias Weile thuộc hãng thông tấn ADN đã xuất hiện khắp mặt báo Đông Đức rồi lan sang các nước khác. Nhờ sự kiện trên, hầu hết đoàn đại biểu quốc tế tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 8 đã biết đến sự tồn tại của bộ phim và thông tin phim tại liên hoan, dù tác phẩm không được phép chiếu. Nhiều nhân vật điện ảnh và các đoàn đại biểu quốc tế, trong số đó có đạo diễn nổi tiếng người Cuba Santiago Álvarez, cùng lên tiếng yêu cầu được xem phim, bất chấp câu trả lời mập mờ và thái độ lờ đi của ban tổ chức liên hoan. Dưới sức ép của các đại biểu, một buổi chiếu phim Chuyện tử tế đã diễn ra nhưng chỉ dành cho những đại biểu ngoại quốc và không được phát cho công chúng.Tuy có được sự cổ vũ nhiệt thành từ khán giả cùng các nhà làm phim quốc tế, Chuyện tử tế đã bị chính quyền "ỉm đi", ngăn cản đem ra chiếu ở nước ngoài.
Năm 1988, Cộng hoà Dân chủ Đức mời tác giả Trần Văn Thuỷ cùng bộ phim Chuyện tử tế đến tham dự liên hoan phim Leipzig1988. Thư mời được gửi trước 6 tháng để đề phòng những cản trở do thủ tục hành chính rắc rối thời bấy giờ gây ra. Ngay lập tức, nội bộ những nhà lãnh đạo văn nghệ đã nảy ra tranh cãi dữ dội về việc nên chiếu hay không chiếu phim, sửa hay không sửa. Rất nhiều ý kiến ủng hộ việc đem phim dự thi. Cuối cùng, Cục Điện ảnh đã ra chỉ thị: cho tác giả Trần Văn Thuỷ và một đồng nghiệp đi cùng,song nhất quyết không cho mang phim đi.
Bị cấm đem theo phim, Trần Văn Thuỷ vẫn quyết tâm tìm mọi cách để đưa Chuyện tử tế ra nước ngoài, nhận thức rằng bản thân sẽ vào tù nếu bị phát hiện và phim không đoạt giải.Bằng mối quan hệ riêng, ông đã có được bản phim mới nguyên rồi bí mật liên hệ với người của liên hoan phim đem đi chiếu ở Leipzig.Bộ phim đã thành công giành một trong hai giải Bồ câu bạc của liên hoan phim,nhưng chỉ ngay sau buổi công chiếu tại rạp Capitol, Trần Văn Thủy phải lập tức trốn sang Pháp để không bị bắt. Vì lẽ đó, trong lễ trao giải ông đã không lên nhận giải mà thay vào đó là em vợ của ông. Sự kiện Chuyện tử tế giành giải thưởng lớn đã được hàng loạt các cơ quan truyền thông quốc tế đưa tin như The New York Times, Le Figaro, Le Monde diplomatique,... Trong đó, tờ Libérationcủa Pháp ngày 1 tháng 3 năm 1989 dành hẳn một trang báo để nói về bộ phim. Dù vậy, không báo chí nào trong nước khi ấy đưa tin về thành tích này, ngoại trừ tờ Tuổi Trẻ đăng lên một cách trang trọng.Theo Trần Văn Thủy, nếu Chuyện tử tế không giành giải thì có lẽ ông đã không dám quay trở về Việt Nam.
Sau khi biết được thành công bất ngờ của Chuyện tử tế trên trường quốc tế, hàng loạt buổi hội họp ở các cấp chính quyền Việt Nam đã bàn thảo đối sách với bộ phim.Sau cùng, Liên hiệp Điện ảnh Việt Nam quyết định gửi văn bản ủy quyền cho Hội người Việt tại Pháp để đem phim đi bán bản quyền. Hơn 12 đài truyền hình quốc tế từ châu Á đến châu Mỹ như SBS, NHK,... đã mua bản quyền chiếu phim. Trong số đó, đài truyền hình Anh Channel 4trả 25.000 USD tiền bản quyền để đem phim lên sóng truyền hình; đài France 3 của Pháp cũng bỏ ra 70.000 Franc mua bản quyền truyền hình phim.Tuy nhiên, số tiền này Trần Văn Thủy không được hưởng một đồng nào mà tất cả đều gửi về Liên hiệp Điện ảnh Việt Nam.
Bên cạnh truyền hình, phim cũng từng chiếu tại vô số sự kiện điện ảnh khác nhau trên thế giới, đáng kể gồm Liên hoan phim tài liệu quốc tế Yamagata lần thứ nhất (Nhật Bản, 1991),Liên hoan phim Cinéma du réel(Pháp) và Liên hoan phim quốc tế châu Á Vesoul (Pháp). Ở Mỹ, phim được phát hành dưới định dạng DVD và công chiếu hơn 100 lần tại các buổi hội thảo, liên hoan phim cùng trường đại học lớn.
(Đọc toàn bộ trên Wikipedia: Chuyện tử tế)
----------------------------------
Xem phim tài liệu : "Hà Nội trong mắt ai" (Tức "Chuyện tử tế, tập I (*) )
----------------------------------------------------------
(*) Phim Tài liệu "Hà Nội trong mắt ai" ra mắt năm 1982 đã gây tranh cãi trong cả giới lãnh đạo chính trị và nghệ thuật, song được nhà lãnh đạo cao nhất của thời kì Đổi Mới lúc đó - tổng bí thư ĐCS VN Nguyễn Văn Linh - thấy hay, đã bênh vực đồng thời khuyến khích đạo diễn và nhóm làm phim "hãy làm tiếp tập II". Sau đó "Chuyện tử tế - tập II" đã ra đời năm 1985, và "Hà Nội trong mắt ai" có thêm tên gọi khác là "Chuyện tử tế, tập I" (Thông tin này là chính thức, có từ nhiều nguồn).
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét